Meteorološki elementi i pojave

ATMOSFERSKI PRITISAK i GUSTINA VAZDUHA

Atmosferski pritisak je sila koja deluje na jedinicu horizontalne površine, a jednaka je težini stuba vazduha koji se rasprostire od tla do gornje granice atmosfere. On se najčešće meri živinim barometrom, u kome se visina živinog stuba uravnotežuje sa težinom vazdušnog stuba, i izražava se u milimetrima (mm) ili milibarima (mb).
Standardni (normalni) pritisak, koji se još zove i fizička atmosfera, uslovno se uravnotežuje sa težinom živinog stuba visine 760 mm, preseka 1 cm kvadratni pri temperaturi 0°C na 45° severne geografske širine, gde je ubrzanje sile Zemljine teže na nivou mora jednako 980,655 cm/s² i odgovara 1013,27 mb. Usled zgušnjavanja vazduha atmosferski pritisak opada sa visinom, i to u prizemnom sloju brže, a na većim visinama sporije. Vertikalno rastojanje, na kome se pritisak vazduha promeni za 1 mb, zove se barometarska stepenica. Njena veličina zavisi od pritiska i temperature. Sa povećanjem pritiska i opadanjem temperature ona se smanjuje, a povećava sa porastom temperature i opadanjem pritiska. Do visine od 3000 m barometarska stepenica iznosi približno 10 m.

Atmosferski pritisak se menja i u horizontalnom pravcu. Veličina koja karakteriše tupromenu zove se horizontalni barski gradijent i usmeren je normalno na izobaru u pravcu opadanja pritiska. Njegova veličina se meri u milimetrima ili milibarima na rastojanju od 100 km. Gustina vazduha je odnos mase vazduha prema zapremini koju zauzima, i može se izračunati ako su poznati pritisak i temperatura. Gustina raste ako opada temperatura, a raste pritisak, i obrnuto.
Međunarodna standardna atmosfera (MSA) – predstavlja uslovnu raspodelu srednjih veličina osnovnih fizičkih parametara izmerenih na nivou mora i geografskoj širini 45°, pri temperaturi 1°C, pritisku 760 mm, specifičnoj težini 1,125 kg/m³. U MSA temperatura opada na svakih 100 m za 0,65°C do 11000 m visine. Od 11000-25000 m temperatura je stalna i iznosi -56,5°C.

Komentari

komentar/a

 

O autoru:

Jovan Čabrilo

Jedan od osnivača i urednika sajta MeteoPlaneta, inicijator osnivanja i sadašnji predsednik Udruženja EkoMeteos. Rođen je 1993. godine u Zrenjaninu. Meteorologijom je počeo da se bavi sa svojih 9 godina, a prognozama i analizama vremena od svoje 13. godine. Njegove preokupacije su studije, ali i sve vezano za Udruženje EkoMeteos. Glavni je prognostičar i programer našeg tima. U meteorologiji ga najviše zanimaju prognoze, ali i tehnička meteorologija – automatske meteorološke stanice, radari…